Zgodnie z polską tradycją w dniu Wszystkich Świętych (1 listopada) oraz podczas Zaduszek (2 listopada) oddajemy cześć zmarłym. Warto jednak wiedzieć, że uroczystości te – chociaż w dużym stopniu łączymy je ze sobą – tak naprawdę posiadają inne korzenie i z tego powodu mają nieco inny charakter. Święto dedykowane osobom nieżyjącym to Zaduszki. Podczas Wszystkich Świętych – zgodnie z nazwą – modlimy się natomiast za świętych w różnych kościołach chrześcijańskich. W Polsce utrwalił się jednak zwyczaj, iż to podczas drugiej ze wspomnianych uroczystości większość z nas udaje się na groby bliskich, aby zapalić na nich znicz.

Historia dnia Wszystkich Świętych

Od IV wieku we wschodniej części Cesarstwa Rzymskiego chrześcijanie w dniu Wszystkich Świętych czcili pamięć męczenników Kościoła. W V wieku tego typu święto pojawiło się także w Wiecznym Mieście. Obchody miały miejsce w różnym czasie. Dopiero od 741 roku zaczęły być ponawiane cyklicznie pierwszego dnia listopada. Papież Grzegorz III zalecił modlić się wówczas za Zbawiciela i Maryję oraz za męczenników, apostołów i członków Kościoła. Jan XI w 935 roku ustanowił święto odbywające się na cześć Wszystkich Świętych, zaś Sykstus IV ogłosił w 1475 roku, iż jest ono obowiązkowe dla wszystkich katolików. Pamiętajmy jednak, że według badań historyków w jednym, wybranym dniu przypadającym na jesień wspominano zmarłych już w przedchrześcijańskiej Europie.

W Polsce w trakcie Wszystkich Świętych wierni tradycyjnie gromadzą się na mszy, a następnie udają się na cmentarz. Ustawowo dzień ten jest wolny od pracy. Często określamy go jako Święto Zmarłych.

Geneza Zaduszek

Uroczystości podobne do tych, które obecnie określamy jako Zaduszki, miały miejsce we wczesnym średniowieczu w klasztorach. Modlono się w nich wówczas za nieżyjących zakonników. W XI wieku w niektórych monastyrach odprawiano także nabożeństwa ku pamięci zmarłych osób świeckich. Od 998 roku święto to zaczęło być obchodzone przez benedyktynów z kongregacji kluniackiej 2 listopada (na polecenie opata Odylona). Przy czym należy zaznaczyć, że składali oni hołd wszystkim pochowanym chrześcijanom.

Zaduszki ustanowiono jako oficjalną uroczystość kościelną w 1311 roku.